Służebność przesyłu po wyroku TK: jak kwalifikować sprawy o słupy
Wprowadzenie
2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 10/16 uznał za niezgodną z Konstytucją wykładnię, która pozwalała operatorom zasiedzieć służebność o treści służebności przesyłu, zanim ta służebność w ogóle trafiła do kodeksu cywilnego. Właściciele działek ze słupami, którzy o nim przeczytali, mogą dzwonić do kancelarii z gotowym wnioskiem: zarzut zasiedzenia „już nie działa”. Stan prawny jest mniej jednoznaczny. Dla Twojego działu kwalifikacji to dobra wiadomość, bo zasady pracy zostają te same.
Wyrok TK P 10/16 zmienił pytania, z którymi dzwonią klienci, ale nie zmienił kryteriów kwalifikacji: rok posadowienia urządzeń, ich historia i wcześniejsze postępowania nadal decydują, czy sprawa ma sens.
Z tego tekstu dowiesz się, co wiadomo o wyroku z dokumentów Rzecznika Praw Obywatelskich i Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, jak odpowiadać klientom, którzy o nim słyszeli, i na jakie trzy grupy dzielić zgłoszenia po 2 grudnia 2025 r.
Co orzekł Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 10/16?
Trybunał orzekł, że art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 kodeksu cywilnego jest niezgodny z Konstytucją w rozumieniu, które pozwala przedsiębiorcy przesyłowemu albo Skarbowi Państwa nabyć przez zasiedzenie służebność gruntową o treści służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 305¹-305⁴ k.c. Jako wzorce kontroli Rzecznik Praw Obywatelskich wymienia art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji (pismo RPO do Ministra Sprawiedliwości z 2 lutego 2026 r.).
To wyrok interpretacyjny, nazywany też zakresowym. Nie usuwa przepisu z systemu, tylko jedno jego rozumienie. Ta różnica ma znaczenie praktyczne, o czym w kolejnej sekcji.
Skąd wziął się spór.
Przepisy o służebności przesyłu, art. 305¹-305⁴ k.c., obowiązują od 3 sierpnia 2008 r. Wcześniej Sąd Najwyższy dopuszczał zasiedzenie służebności gruntowej, która treścią odpowiadała dzisiejszej służebności przesyłu. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego w stanowisku w tej sprawie wiąże późniejszą postać tej linii m.in. z uchwałą SN z 7 października 2008 r., III CZP 89/08.
Na tej linii operatorzy opierają najczęstszy zarzut w sprawach o słupy, czyli zarzut zasiedzenia. Dlatego rok posadowienia infrastruktury zawsze był kryterium kwalifikacyjnym, a nie detalem.
Drugi wyrok: SK 17/18.
Dzień później, 3 grudnia 2025 r., Trybunał w sprawie SK 17/18 uznał art. 401¹ kodeksu postępowania cywilnego za niezgodny z art. 190 ust. 4 Konstytucji w zakresie, w jakim nie pozwala wznowić postępowania po wyroku TK, który stwierdza niezgodność określonego rozumienia przepisu. Ten wyrok stoi za pytaniami klientów, którzy kiedyś przegrali sprawę o słupy.
Dlaczego status wyroku TK nie jest oczywisty?
Bo według Rzecznika Praw Obywatelskich oba wyroki, P 10/16 i SK 17/18, nie zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw. RPO pisze, że to może rodzić wątpliwości co do ich bezpośredniej skuteczności. Kwestionuje też skład orzekający, w którym zasiadały osoby wybrane z naruszeniem art. 194 ust. 1 Konstytucji.
Stanowiska instytucji, które warto znać przed rozmową z klientem:
- Rzecznik Praw Obywatelskich. W piśmie z 2 lutego 2026 r. wskazał, że sporna wykładnia nadal występuje w orzecznictwie i w przeważającej mierze stosują ją sądy powszechne. Jego zdaniem przywrócenie ochrony własności wymaga inicjatywy legislacyjnej.
- Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego. Nie rekomenduje obecnie prac legislacyjnych i ostrzega przed pośpieszną interwencją ustawodawcy. Dopuszcza, że potrzeba zmian pojawi się później, zależnie od praktyki orzeczniczej.
- Ministerstwo Sprawiedliwości. Według informacji RPO o odpowiedzi Ministerstwa z 14 maja 2026 r. resort podziela stanowisko Komisji.
Nie oceniamy, jak sądy rozstrzygną konkretne sprawy, i nie zgadujemy, czy coś się zmieni. Dla kwalifikacji liczy się jedno: wyrok nie zamknął tematu zasiedzenia. Każde zgłoszenie nadal wymaga tych samych faktów, a ocenę ich znaczenia robi prawnik.
Co wyrok TK zmienia w rozmowie z klientem?
Zmienia punkt startu, nie listę pytań. Klient, który czytał o wyroku, przychodzi z gotową tezą, a bywa, że i z oczekiwaniem szybkiej wypłaty. Osoba kwalifikująca nie powinna ani tej tezy potwierdzać, ani jej podważać. Jej zadaniem jest zebrać fakty, od których zależy ocena prawnika.
Nie komentuj szans.
Zdanie „po wyroku TK operator nie może już powołać się na zasiedzenie” to ocena prawna, której na etapie zgłoszenia nikt uczciwie nie postawi. Bezpieczna odpowiedź brzmi tak: wyrok zapadł, jego skutki są przedmiotem sporu, a prawnik oceni sprawę po dokumentach. To zdanie warto mieć w skrypcie dosłownie.
Zapisz, skąd klient wie o wyroku.
Artykuł w internecie, sąsiad, pismo od innej kancelarii. Ta informacja mówi, czy klient porównuje oferty i czego się spodziewa. Klient, który dostał już ofertę gdzie indziej, potrzebuje innej rozmowy niż ktoś, kto pierwszy raz słyszy o roszczeniu.
Nie zmieniaj kolejności pytań.
Najpierw rodzaj urządzenia i stan prawny działki, potem historia. Rozmowa, która zaczyna się od wyroku TK, może się skończyć przed ustaleniem, czy na działce w ogóle stoi infrastruktura tranzytowa.
Na jakie trzy grupy dzielić zgłoszenia po wyroku TK?
Na sprawy nowe, sprawy z wcześniejszym rozstrzygnięciem i sprawy już prowadzone albo rozliczone z operatorem. Każda grupa wymaga innej ścieżki w kancelarii, więc warto oznaczać ją w CRM osobną etykietą od pierwszej rozmowy.
- Sprawa nowa. Klient nigdy nie był w sądzie z operatorem. Kwalifikujesz ją według stałych kryteriów kwalifikacji w sprawach o słupy. Wyrok zmienia tylko to, jak klient reaguje na słowo „zasiedzenie”.
- Sprawa z wcześniejszym rozstrzygnięciem. Sąd już kiedyś stwierdził zasiedzenie albo oddalił roszczenie, a klient pyta o wznowienie. RPO wskazuje, że Sąd Najwyższy dotąd przyjmował, że wyroki interpretacyjne TK nie są podstawą wznowienia, i że sąd może takiej skargi nie uwzględnić. To zgłoszenie idzie do prawnika z kompletem danych, bez obietnic.
- Sprawa prowadzona albo rozliczona. Klient ma pełnomocnika w toku, zawarł ugodę albo dostał wypłatę od operatora. To kryteria 7 i 8 z karty kwalifikacji. Takie zgłoszenie zwykle wypada poza zakres albo wymaga osobnej oceny prawnika.
Grupa druga to bezpośredni skutek wyroku SK 17/18: klient po przegranej sprawie dzwoni, bo przeczytał o wznowieniu. Wyrok nie skraca listy pytań kwalifikacyjnych, tylko dokłada jedno: czy sprawa była już w sądzie i jak się skończyła.
Wyrok nie skraca listy pytań kwalifikacyjnych, tylko dokłada jedno: czy sprawa była już w sądzie i jak się skończyła.
Jakie pytania zadać w pierwszej rozmowie o słupy po wyroku TK?
Te same co przed wyrokiem, z dwoma dopiskami: o wcześniejsze postępowania z danymi orzeczenia i o źródło wiedzy o wyroku. Kolejność poniżej prowadzi od faktów, które najszybciej odsiewają zgłoszenia bez sprawy, do tych, które oceni prawnik.
- Rodzaj urządzenia. Słup wysokiego lub średniego napięcia, linia napowietrzna, stacja transformatorowa, gazociąg, ciepłociąg. Oświetlenie uliczne i przyłącze do własnego domu nie są sprawą.
- Tranzyt czy zasilanie klienta. Czy sieć przechodzi przez działkę dalej, czy zasila tylko budynek klienta.
- Stan prawny działki. Numer działki, obręb, numer księgi wieczystej i potwierdzenie własności. Przy kilku właścicielach albo nierozliczonym spadku sięgnij po zasady z tekstu o służebności przesyłu przy współwłasności i spadku.
- Rok posadowienia i modernizacje. Kiedy urządzenie powstało i kiedy je przebudowano. Zapisz też, skąd klient to wie: z dokumentów, z decyzji lokalizacyjnej czy z pamięci rodziny.
- Kontakt z operatorem. Propozycja umowy, wypłata, prośba o dostęp do urządzeń.
- Wcześniejsze postępowania. Sąd, sygnatura, rok, czy orzeczenie jest prawomocne i czego dotyczyło. To pytanie decyduje o przypisaniu do grupy drugiej.
- Źródło wiedzy o wyroku TK. Krótka notatka w CRM, bez dyskusji o treści wyroku.
Dokumenty, o które warto poprosić od razu: wypis z rejestru gruntów, mapa zasadnicza z przebiegiem infrastruktury, odpis księgi wieczystej, korespondencja z operatorem. W grupie drugiej dochodzi kopia orzeczenia z poprzedniej sprawy.
Kiedy to nie działa.
Gdy kancelaria buduje kampanię na haśle „wyrok TK to pewna wypłata”. Przyciąga wtedy klientów z oczekiwaniem, którego nikt nie może dziś uczciwie potwierdzić, a rozczarowanie przychodzi dopiero po podpisaniu umowy. Lepszy skrypt i staranniejsza kwalifikacja nie naprawią obietnicy złożonej w reklamie.
Co wyrok TK oznacza dla kancelarii prowadzącej sprawy o słupy?
Przede wszystkim zmianę komunikacji, nie modelu pracy. Sprawy o służebność przesyłu nadal opierają się na tych samych faktach. Zmienia się to, co klient wie przed rozmową, i to, jakie zgłoszenia trafiają do kancelarii. Trzy zmiany wystarczą, żeby wyrok nie rozregulował Twojego procesu.
Skrypt z datą stanu prawnego.
Wpisz do skryptu jedno neutralne zdanie o wyroku i datę, na którą jest aktualne. Wróć do niego, gdy pojawi się publikacja w Dzienniku Ustaw, projekt ustawy albo nowe stanowisko instytucji. Osoba kwalifikująca nie musi znać sporu doktrynalnego. Musi wiedzieć, czego nie mówić.
Osobna ścieżka dla spraw z przeszłością.
Zgłoszenia z grupy drugiej przypisz jednemu prawnikowi i ustal termin odpowiedzi dla klienta. Bez właściciela takie sprawy łatwo utykają, bo nikt nie chce wydać opinii. To ten sam mechanizm, który opisujemy przy obsłudze leadów w kancelarii: zgłoszenie bez przypisanej osoby to zgłoszenie stracone.
Komunikaty bez obietnic.
Reklama i pierwsza rozmowa mówią to samo: jest nowe orzeczenie, kancelaria sprawdzi, czy ma znaczenie w Twojej sprawie. Taki komunikat nie tworzy oczekiwań, których kancelaria nie może spełnić, i sporu z klientem kilka miesięcy później.
Praktyczna kolejność: oznacz grupę zgłoszenia, zbierz rok posadowienia i historię postępowań, a ocenę wpływu wyroku TK zostaw prawnikowi.
Praktyczna kolejność: oznacz grupę zgłoszenia, zbierz rok posadowienia i historię postępowań, a ocenę wpływu wyroku TK zostaw prawnikowi.
Jak to wygląda u nas
Służebność przesyłu to jedna z czterech nisz, w których pracujemy, obok SKD, WIBOR i odszkodowań z OC. Każdy lead przechodzi dwa etapy: formularz kwalifikacyjny, który odrzuca zgłoszenia bez realnej sprawy, a potem rozmowę telefoniczną naszego zespołu. Kryteria kwalifikacji dla niszy ustalamy z kancelarią w umowie, razem z liczbą leadów w miesiącu i ceną za jeden lead. Każdy lead trafia do jednej kancelarii, prosto do jej CRM. Wiemy, skąd pochodzi każdy kontakt i na jakiej podstawie klient zgodził się na rozmowę z kancelarią. Raz w tygodniu przeglądamy z kancelarią jakość i odrzucenia. Dla Fides Compensa dostarczyliśmy w tej niszy 2000 leadów (sukcesy klientów adGen).
FAQ
Czy po wyroku TK P 10/16 operator nie może już powołać się na zasiedzenie?
Tego nie da się dziś uczciwie przesądzić na etapie kwalifikacji. Według RPO wyrok nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, a Komisja Kodyfikacyjna nie rekomenduje obecnie zmian w przepisach. Znaczenie wyroku w konkretnej sprawie ocenia prawnik po dokumentach. Osoba kwalifikująca zbiera fakty i nie komentuje szans.
Czy klient, który przegrał sprawę o zasiedzenie, może ją wznowić?
Klient pyta wtedy o skutki wyroku TK SK 17/18 z 3 grudnia 2025 r. RPO wskazuje, że Sąd Najwyższy dotąd nie uznawał wyroków interpretacyjnych TK za podstawę wznowienia i że sąd może skargi nie uwzględnić. Takie zgłoszenie przekaż prawnikowi z sygnaturą, sądem i datą prawomocności, bez obietnic.
Czy wyrok TK dotyczy także gazociągów i ciepłociągów?
Wyrok dotyczy wykładni przepisów o zasiedzeniu służebności o treści służebności przesyłu, a nie jednego rodzaju sieci. Sentencja, jak przytacza ją RPO, mówi o przedsiębiorcy przesyłowym i Skarbie Państwa. Przy kwalifikacji i tak zapisujesz rodzaj urządzenia, bo od niego zależą dokumenty i to, czy zgłoszenie w ogóle jest sprawą.
Czy po wyroku TK rok posadowienia słupa nadal ma znaczenie?
Tak, i to podstawowe. Wyrok dotyczy możliwości zasiedzenia przed 3 sierpnia 2008 r., więc to od daty powstania i historii urządzenia zależy, które okresy prawnik w ogóle będzie analizował. Zgłoszenie bez przybliżonego roku posadowienia i informacji o modernizacjach jest niekompletne, niezależnie od tego, co klient wie o wyroku.
Zobacz więcej
Sprawdź, ile leadów możemy dostarczyć.
