Sankcja kredytu darmowego i wyroki TSUE: jak kwalifikować sprawy
Wprowadzenie
Wyrok TSUE o kredytach konsumenckich trafia do klienta jako nagłówek, a do kancelarii jako telefon od osoby, która chce wiedzieć, czy „to dotyczy też mojego kredytu”. 13 lutego 2025 r. Trybunał orzekł w sprawie C-472/23 Lexitor, a 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 o odsetkach od kredytowanych kosztów. Ten tekst pokazuje, co oba wyroki znaczą dla kwalifikacji spraw o sankcję kredytu darmowego: jakie pytania dopisać do skryptu, jakie dokumenty zebrać i czego w rozmowie nie obiecywać.
Wyroki TSUE w sprawach C-472/23 i C-744/24 zmieniły pytania, które warto zadać klientowi SKD, ale nie zmieniły zasady kwalifikacji: o sprawie rozstrzyga umowa z harmonogramem, a nie nagłówek o wyroku.
Czym jest sankcja kredytu darmowego i gdzie wchodzą wyroki TSUE?
Sankcja kredytu darmowego (SKD) to uprawnienie konsumenta z art. 45 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim: gdy kredytodawca naruszy wskazane w nim obowiązki, konsument po złożeniu pisemnego oświadczenia zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy. Wyroki TSUE tego przepisu nie zmieniają. Dotyczą wykładni dyrektywy 2008/48/WE o umowach o kredyt konsumencki, a rozstrzygnięcie konkretnej sprawy należy do sądu krajowego.
Dla kwalifikacji liczą się cztery elementy ustawy. Stan prawny opisujemy według tekstu jednolitego ustawy o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2025 r. poz. 1362).
Katalog informacji w umowie.
Art. 30 ust. 1 u.k.k. wymienia informacje, które musi zawierać umowa, m.in. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO), całkowitą kwotę do zapłaty, zasady i terminy zmiany oprocentowania oraz koszty. Oba wyroki dotyczą właśnie tej części: jak liczyć kwotę kredytu, odsetki i RRSO.
Termin.
Uprawnienie wygasa z upływem roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5 u.k.k.). Żaden z omawianych wyroków nie dotyczy tego terminu, więc pytanie o datę spłaty zostaje w skrypcie tam, gdzie było.
Całkowita kwota kredytu.
To pojęcie wraca w obu sprawach. Trybunał przypomniał w C-744/24, że całkowita kwota kredytu nie może obejmować kwot przeznaczonych na wywiązanie się ze zobowiązań wynikających z umowy, czyli m.in. kosztów kredytu. Rzecznik Finansowy, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo TSUE, wskazuje, że niejednoznaczne przedstawienie tej kwoty w umowie narusza art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k.
Zakres ustawy.
Ustawa obejmuje kredyty do 255 550 zł (art. 3 ust. 1 u.k.k.). Kredyt hipoteczny podlega innej ustawie i jest osobną niszą, niezależnie od tego, co klient przeczytał o wyroku.
Co orzekł TSUE w sprawie C-472/23 Lexitor?
Trybunał uznał utratę prawa do odsetek i kosztów za sankcję proporcjonalną, choć waga naruszenia i jego skutki dla konsumenta bywają różne. Warunek: naruszenie obowiązku informacyjnego musi wpływać na możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania, a ocenę zastrzeżono dla sądu krajowego. Wyrok zapadł 13 lutego 2025 r. (komunikat prasowy TSUE nr 16/25 w sprawie C-472/23).
Drugie rozstrzygnięcie z tego wyroku jest dla kwalifikacji równie ważne. Według Trybunału podanie w umowie RRSO, która okazała się zawyżona dlatego, że część postanowień uznano później za nieuczciwe, nie stanowi samo w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego. Dla kancelarii wniosek jest organizacyjny: w notatce z kwalifikacji warto oddzielić błędy w samych informacjach z umowy od zarzutu nieuczciwych postanowień. Ocena obu wątków należy do prawnika.
Co orzekł TSUE w sprawie C-744/24 o odsetkach od kosztów?
23 kwietnia 2026 r. Trybunał odpowiedział na pytanie sądu krajowego w sprawie kredytu z polskiego banku, czy bank może naliczać umowne odsetki od części kredytu przeznaczonej na koszty. W tej sprawie część pożyczonej kwoty poszła na składkę ubezpieczenia kredytu, określonego jako dobrowolne, a oprocentowanie objęło także tę składkę. Odpowiedź była przecząca: umownej stopy oprocentowania nie stosuje się do takich kwot (komunikat prasowy TSUE nr 63/26 w sprawie C-744/24).
Trybunał dodał zastrzeżenie, które warto znać przed rozmową z klientem. To, że koszty nie wchodzą do całkowitej kwoty kredytu, nie oznacza, że kredytodawca nie może ich nałożyć, na przykład przez proporcjonalnie wyższe oprocentowanie. Wyrok dotyczy więc sposobu liczenia odsetek, a nie zakazu pobierania kosztów.
Komunikat nie rozstrzyga, czy w konkretnej umowie takie naliczanie odsetek oznacza sankcję kredytu darmowego. Wcześniej, 1 grudnia 2025 r., Rzecznik Finansowy w ogólnym oświadczeniu w sprawie sankcji kredytu darmowego ocenił naliczanie odsetek od kwot, które nie trafiają do dyspozycji konsumenta, jako bezpodstawne i wskazał, że prowadzi ono do zawyżenia RRSO (art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.). To stanowisko Rzecznika, który sam zaznacza, że nie ma kompetencji do wiążącej wykładni prawa.
Wyrok C-744/24 dotyczy sposobu liczenia odsetek od kredytowanych kosztów, więc w kwalifikacji liczy się to, co klient sfinansował z kredytu, a nie to, co przeczytał o wyroku.
Wyrok C-744/24 dotyczy sposobu liczenia odsetek od kredytowanych kosztów, więc w kwalifikacji liczy się to, co klient sfinansował z kredytu, a nie to, co przeczytał o wyroku.
Jakie pytania dopisać do skryptu kwalifikacji SKD?
Pytania o koszty sfinansowane z kredytu, bo wokół nich toczą się oba wyroki. Podstawowe osiem pytań, opisane przy kwalifikacji klienta SKD w pierwszej rozmowie, zostaje bez zmian. Po wyrokach TSUE warto uzupełnić je o pięć kolejnych:
- Co oprócz pieniędzy na konto sfinansował kredyt. Prowizja, opłata przygotowawcza, składka ubezpieczenia. Klient może pamiętać, że „coś było doliczone”, nawet jeśli nie zna nazwy.
- Czy ubezpieczenie było opisane jako dobrowolne. Taki stan faktyczny rozpatrywał Trybunał w C-744/24. Zapisz odpowiedź klienta, ale jej nie oceniaj.
- Ile klient dostał na konto, a ile spłaca. Różnica to sygnał kredytowanych kosztów, który prawnik sprawdzi w umowie i harmonogramie.
- Czy klient ma harmonogram spłat. Bez harmonogramu nie da się sprawdzić, od jakiej kwoty liczono odsetki.
- Czy klient składał już reklamację albo oświadczenie o SKD. Jeśli tak, zapisz kiedy i do kogo. To informacja o terminie i o tym, czy sprawy nie prowadzi już ktoś inny.
Pytanie o kwotę na koncie działa lepiej niż pytanie o prowizję. Kwotę, która wpłynęła na konto, łatwiej sobie przypomnieć niż nazwy kosztów. Pytanie o ubezpieczenie zadawaj wprost, bo klient nie musi pamiętać, że składka była sfinansowana z kredytu.
Jakie dokumenty zebrać po wyrokach TSUE?
Umowę, harmonogram i wszystko, co dotyczy kosztów sfinansowanych z kredytu. Wątek z C-744/24 sprawdza się na liczbach, a liczby są w dokumentach, nie w pamięci klienta.
Umowa z załącznikami.
Postanowienia o kosztach i ubezpieczeniu bywają w osobnych dokumentach. Poproś o komplet, a nie tylko o pierwszą stronę umowy.
Harmonogram spłat.
Pokazuje, od jakiej kwoty kredytodawca liczył odsetki. To na nim prawnik sprawdzi, czy oprocentowanie objęło kredytowane koszty.
Dokumenty ubezpieczenia.
Polisa albo deklaracja przystąpienia, jeśli składka była finansowana z kredytu. Bez nich trudno ustalić, czy ubezpieczenie było dobrowolne i ile kosztowało.
Potwierdzenie spłaty.
Przy kredycie spłaconym liczy się data, bo od dnia wykonania umowy biegnie roczny termin z art. 45 ust. 5 u.k.k. Rzecznik Finansowy w tym samym oświadczeniu wskazuje, że termin biegnie od pełnego wykonania zobowiązań obu stron, zwykle od spłaty.
Lista dokumentów powinna trafić do klienta na piśmie zaraz po rozmowie, z jednym miejscem do wysłania i konkretnym terminem. Kto po stronie kancelarii pilnuje dokumentów, opisujemy przy etapach obsługi leadów w kancelarii.
Co wyroki TSUE zmieniają dla kancelarii, a czego nie?
Zmieniają rozmowę, nie kryteria. Klient, który dzwoni po lekturze nagłówka, może być przekonany, że wyrok „umarza” kredyt. Sankcja kredytu darmowego dotyczy odsetek i kosztów, nie kapitału, więc pierwsze minuty rozmowy powinny to uporządkować, zanim padnie pytanie o umowę.
Nagłówek to nie kryterium.
Kryteria kwalifikacji SKD pozostają te same: rodzaj zobowiązania, rok umowy i status spłaty, kwota, strona umowy, dostęp do dokumentów, brak innej kancelarii. Wyroki dodają do nich pytania o koszty, ale żadnego nie usuwają.
Notatka dla prawnika w czterech wątkach.
Koszty sfinansowane z kredytu, informacje z art. 30 ust. 1, ewentualny zarzut nieuczciwych postanowień i termin. Prawnik szybciej oceni sprawę, gdy nie musi ich wyłuskiwać z jednego akapitu notatki.
Kiedy to nie działa.
Kampania zbudowana na haśle „wyrok TSUE to darmowy kredyt” przyciągnie klientów z oczekiwaniem, którego nikt uczciwie nie potwierdzi. Część odpadnie przy pytaniu o dokumenty, część po lekturze umowy przez prawnika. Więcej zgłoszeń po wyroku nie znaczy więcej spraw.
Komunikat to nie wyrok.
Komunikaty prasowe TSUE są nieoficjalne i nie wiążą Trybunału, o czym same informują. Prawnik oceniający sprawę pracuje na pełnym tekście wyroku i na umowie klienta. Skrypt rozmowy opiera się na pytaniach, które da się potem sprawdzić w dokumentach.
Jeśli kupujesz kontakty, nowe pytania powinny trafić także do kryteriów w umowie z dostawcą. Piszemy o tym w pytaniach do dostawcy leadów o kryteria kwalifikacji.
Praktyczna kolejność: dopisz do skryptu pytanie o kwotę na koncie i o koszty sfinansowane z kredytu, dodaj harmonogram i dokumenty ubezpieczenia do listy dokumentów, a w CRM oddziel wątek kosztów od wątku terminu.
Dopisz do skryptu pytanie o kwotę na koncie i o koszty sfinansowane z kredytu, dodaj harmonogram i dokumenty ubezpieczenia do listy dokumentów, a w CRM oddziel wątek kosztów od wątku terminu.
Jak to wygląda u nas
Pracujemy wyłącznie w czterech niszach roszczeniowych, a SKD jest jedną z nich. Każdy lead przechodzi formularz kwalifikacyjny, który odrzuca zgłoszenia bez realnej sprawy, a potem rozmowę telefoniczną naszego zespołu. Kryteria kwalifikacji dla niszy wchodzą do umowy razem z liczbą leadów w miesiącu, ceną za jeden lead i wyłącznością, więc pytania o kredytowane koszty możesz dopisać do nich na piśmie. Wiemy, skąd pochodzi każdy kontakt i na jakiej podstawie klient zgodził się na rozmowę z kancelarią. Kontakt trafia prosto do CRM kancelarii, a raz w tygodniu przechodzimy z Tobą przez odrzucenia. Jak wygląda sama nisza, opisujemy w tekście o rynku sankcji kredytu darmowego.
FAQ
Czy wyrok TSUE C-744/24 oznacza, że każdy kredyt z kosztami to sprawa SKD?
Nie. Komunikat TSUE dotyczy naliczania umownych odsetek od części kredytu przeznaczonej na koszty, w tej sprawie na składkę ubezpieczenia. Czy w konkretnej umowie jest podstawa do sankcji kredytu darmowego, ocenia prawnik po lekturze umowy i harmonogramu, a rozstrzyga sąd. Pierwsza rozmowa ma tylko ustalić, czy klient te dokumenty dostarczy.
Co orzekł TSUE w sprawie Lexitor (C-472/23)?
Że utrata prawa do odsetek i kosztów jest sankcją proporcjonalną, gdy naruszenie obowiązku informacyjnego wpływa na możliwość oceny zakresu zobowiązania, z zastrzeżeniem oceny sądu krajowego. Trybunał uznał też, że RRSO zawyżona tylko z powodu postanowień uznanych później za nieuczciwe nie jest sama w sobie naruszeniem.
Czy wyroki TSUE zmieniły termin na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego?
Nie, oba wyroki dotyczą innych kwestii. Uprawnienie wygasa z upływem roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5 u.k.k.), dlatego przy kredycie spłaconym data spłaty pozostaje jednym z pierwszych pytań w rozmowie kwalifikacyjnej. Zadaj je przed pytaniami o koszty, bo może zakończyć rozmowę.
Jakie dokumenty zebrać do kwalifikacji sprawy SKD po wyrokach TSUE?
Umowę z załącznikami, harmonogram spłat, dokumenty ubezpieczenia, jeśli składka była finansowana z kredytu, oraz potwierdzenie spłaty przy kredycie zamkniętym. Harmonogram jest kluczowy, bo pokazuje, od jakiej kwoty kredytodawca liczył odsetki. Przy pożyczce pozabankowej, gdzie dokumentacja bywa najsłabsza, sam dostęp do umowy traktuj jako filtr.
Zobacz więcej
Sprawdź, ile leadów możemy dostarczyć.
